Zbiorniki LPG, CNG i LNG zamontowane w pojazdach podlegają dozorowi technicznemu, ale zakres oraz częstotliwość kontroli zależą od rodzaju paliwa. Zbiornik LPG przechodzi pełne badanie zasadniczo co 10 lat, natomiast urządzenia CNG i LNG wymagają także częstszych oględzin zewnętrznych oraz prób szczelności. Montaż układu gazowego musi wykonać uprawniony zakład, a pozytywny wynik badania TDT stanowi podstawę do dalszej eksploatacji zbiornika.

Spis treści

Czym różnią się zbiorniki LPG, CNG i LNG?

LPG jest mieszaniną skroplonych gazów węglowodorowych. W samochodzie przechowuje się ją pod ciśnieniem w stalowym zbiorniku cylindrycznym lub toroidalnym. Takie rozwiązanie najczęściej stosuje się w samochodach osobowych z silnikiem benzynowym.

CNG pozostaje gazem, dlatego przechowuje się go w wysokociśnieniowych cylindrach. Typowe ciśnienie robocze wynosi około 200 barów. LNG ma postać cieczy schłodzonej do temperatury zbliżonej do –162°C, więc wymaga izolowanego zbiornika kriogenicznego. Zbiornik LNG ogranicza dopływ ciepła dzięki konstrukcji dwuściennej i izolacji próżniowej.

Elementy przeznaczone do LPG podlegają wymaganiom Regulaminu nr 67 EKG ONZ. Zbiorniki oraz układy CNG i LNG obejmuje przede wszystkim Regulamin nr 110. Różnice konstrukcyjne wpływają na zakres kontroli, sposób obsługi i terminy badań.

Czy legalizacja zbiornika oznacza to samo co homologacja?

Określenie legalizacja butli LPG funkcjonuje przede wszystkim w języku potocznym. W dokumentach urzędowych stosuje się pojęcia badania technicznego zbiornika, protokołu z badania oraz decyzji zezwalającej na eksploatację.

Homologacja dotyczy typu produktu albo sposobu montażu instalacji. Producent uzyskuje ją przed wprowadzeniem danego rozwiązania na rynek. Badanie okresowe odnosi się natomiast do konkretnego egzemplarza użytkowanego w pojeździe. Ważna homologacja nie zastępuje wymaganej decyzji TDT, gdy minął termin eksploatacji wynikający z poprzedniego badania.

Podobne znaczenie ma potoczne określenie legalizacja LNG. W praktyce właściciel zgłasza urządzenie do odpowiedniego badania, a inspektor ocenia jego stan oraz dokumentację.

Jak często trzeba badać zbiorniki LPG, CNG i LNG?

Zbiornik LPG zamontowany na stałe w samochodzie podlega rewizji wewnętrznej, zewnętrznej, próbie ciśnieniowej oraz kontroli szczelności co 10 lat. Termin liczy się od daty produkcji albo ostatniego pozytywnego badania wskazanego w dokumentach.

Sprawdź także:  Jak dbać o samochód latem, żeby lakier nie blakł?

W przypadku CNG rewizję wewnętrzną i próbę ciśnieniową wykonuje się co 10 lat. Rewizja zewnętrzna oraz próba szczelności i działania osprzętu odbywają się jednak co 3 lata. Zbiorniki LNG wymagają kontroli zewnętrznej i sprawdzenia szczelności co roku, natomiast badania wewnętrzne oraz ciśnieniowe przeprowadza się co 10 lat.

  • LPG: pełny zakres badań co 10 lat,
  • CNG: badanie zewnętrzne i szczelność co 3 lata, pełniejszy zakres co 10 lat,
  • LNG: badanie zewnętrzne i szczelność co roku, pełniejszy zakres co 10 lat.

Podane okresy nie wykluczają wcześniejszej kontroli. Uszkodzenie, wypadek, ślady korozji albo ingerencja w mocowanie mogą spowodować konieczność przeprowadzenia badania doraźnego.

Jak przebiega badanie zbiornika przez TDT?

Zakład przygotowuje urządzenie do kontroli, a inspektor TDT sprawdza najpierw kompletność dokumentacji. Następnie porównuje dane ze znajdującą się na zbiorniku tabliczką fabryczną. Weryfikuje producenta, numer fabryczny, pojemność, datę produkcji i oznaczenie homologacyjne.

Kontrola obejmuje stan powierzchni, mocowanie do podwozia, połączenia, zabezpieczenia antykorozyjne oraz działanie osprzętu. Zakres może obejmować również rewizję wewnętrzną, próbę ciśnieniową i badanie szczelności. Zależy to od rodzaju paliwa oraz podstawy przeprowadzenia kontroli.

Pozytywny wynik pozwala inspektorowi wystawić protokół oraz decyzję zezwalającą na dalszą eksploatację. Stwierdzone wady mogą spowodować odmowę dopuszczenia urządzenia do użytkowania.

Gdzie można wykonać legalizację zbiornika gazowego?

Badania wykonują inspektorzy Transportowego Dozoru Technicznego. Samochód lub zdemontowany zbiornik należy jednak dostarczyć do zakładu upoważnionego do przygotowywania takich urządzeń do kontroli.

Nie każdy warsztat montujący instalacje gazowe może przygotowywać zbiorniki LPG, CNG lub LNG do badań TDT. Podmiot musi dysponować odpowiednim wyposażeniem, personelem i upoważnieniem właściwego oddziału terenowego. Aktualne wykazy takich zakładów prowadzi TDT.

Demontaż i ponowny montaż urządzenia także powinien przeprowadzić instalator posiadający odpowiednie świadectwo homologacji albo działający w jego imieniu zakład montujący.

Jakie dokumenty są potrzebne do badania zbiornika?

Zakres dokumentacji zależy od rodzaju urządzenia i historii pojazdu. Zwykle potrzebne są dokumenty pozwalające jednoznacznie powiązać zbiornik z samochodem oraz potwierdzić jego pochodzenie, parametry i zgodność techniczną.

Dla urządzeń CNG i LNG dokumentacja może obejmować:

  • opis techniczny z nazwą producenta, typem i numerem fabrycznym,
  • datę produkcji oraz przewidziany okres eksploatacji,
  • numer homologacji, pojemność i ciśnienie robocze,
  • dokumenty przekazane przez producenta,
  • rysunek albo fotografię zbiornika,
  • wykaz zamontowanego osprzętu,
  • instrukcję bezpiecznej eksploatacji w języku polskim.

Przy urządzeniach już użytkowanych w Polsce może być potrzebna również księga rewizyjna. Braki formalne wydłużają procedurę, ponieważ inspektor nie może potwierdzić zgodności oznaczeń z dokumentacją.

Czy można zbadać zbiornik bez tabliczki lub numeru homologacji?

Tabliczka i trwałe oznaczenia pozwalają ustalić, z jakim urządzeniem ma do czynienia inspektor. Powinny wskazywać między innymi producenta, numer fabryczny, datę wytworzenia, pojemność oraz parametry pracy.

Brak numeru homologacji albo podstawowych oznaczeń może uniemożliwić objęcie zbiornika dozorem i przeprowadzenie badania. Nie wystarczy wtedy ustne zapewnienie właściciela ani dokument odnoszący się do innego egzemplarza.

Sprawdź także:  Bransoletki paracord z nieśmiertelnikiem – idealne dla kierowców

Nieczytelne oznaczenia trzeba oceniać indywidualnie. Ich samodzielne poprawianie, nabijanie nowych numerów lub przerabianie tabliczki jest niedopuszczalne, ponieważ uniemożliwia wiarygodne potwierdzenie pochodzenia urządzenia.

Czy po kolizji trzeba ponownie zbadać zbiornik?

Kolizja może uszkodzić obudowę, uchwyty, przewody albo zawory, nawet gdy na pierwszy rzut oka zbiornik wygląda prawidłowo. Szczególnej uwagi wymagają uderzenia w tylną część pojazdu, podwozie oraz miejsca bezpośredniego mocowania instalacji.

Po zdarzeniu drogowym urządzenie może wymagać badania doraźnego w zakładzie upoważnionym przez TDT. Inspektor ocenia nie tylko jego powierzchnię, lecz także połączenie z konstrukcją samochodu oraz osprzęt zabezpieczający.

Niewielkie odkształcenie uchwytu może mieć większe znaczenie niż powierzchowna rysa na osłonie, ponieważ zmienia sposób przenoszenia obciążeń podczas jazdy.

Na czym polega instalacja CNG w samochodzie?

Instalacja CNG przechowuje gaz ziemny w postaci sprężonej i dostarcza go do silnika po obniżeniu ciśnienia. Układ wykorzystuje jeden lub kilka wysokociśnieniowych cylindrów, przewody, zawory, gniazdo tankowania, regulator ciśnienia oraz elementy sterujące dawką paliwa.

Gaz wypływa ze zbiorników pod wysokim ciśnieniem. Reduktor zmniejsza je do poziomu wymaganego przez układ zasilania silnika. Sterownik dobiera ilość paliwa na podstawie obciążenia jednostki napędowej i danych z czujników.

Wysokie ciśnienie wymaga zastosowania certyfikowanych przewodów, zaworów odcinających i zabezpieczeń termicznych. Równie ważne pozostaje stabilne mocowanie cylindrów, ponieważ ich masa wpływa na obciążenie podwozia.

Kto może zamontować instalację CNG?

Montaż powinien wykonać podmiot działający zgodnie ze świadectwem homologacji sposobu montażu albo homologacją dodatkowej instalacji R115. Dokument określa zakres dopuszczonych rozwiązań, typy pojazdów oraz zakłady uprawnione do wykonywania prac.

Właściciel powinien sprawdzić, czy wybrany warsztat znajduje się w wykazie instalatorów i zakładów montujących. Sama deklaracja doświadczenia mechanika nie zastępuje uprawnień ani wymaganej dokumentacji homologacyjnej. TDT publikuje wykaz podmiotów i wydanych im świadectw.

Prawidłowy montaż obejmuje także sprawdzenie szczelności, rozmieszczenia przewodów, działania zaworów oraz zgodności wszystkich wykorzystanych podzespołów z dokumentacją.

Jakie dokumenty trzeba otrzymać po montażu instalacji gazowej?

Po wykonaniu instalacji właściciel powinien otrzymać fakturę albo rachunek za usługę oraz wyciąg ze świadectwa homologacji. Dokument musi odnosić się do konkretnego pojazdu i zamontowanego w nim układu.

Numery seryjne, dane samochodu i informacje o instalatorze powinny być zgodne z oznaczeniami znajdującymi się na podzespołach. Rozbieżności mogą utrudnić zgłoszenie zmiany w urzędzie albo późniejsze badanie techniczne.

Warto zachować również protokół i decyzję dotyczącą zbiornika, instrukcję obsługi oraz dokumentację jego pochodzenia. Dokumentów tych może zażądać diagnosta podczas okresowego badania samochodu.

Czy instalację CNG trzeba zgłosić w wydziale komunikacji?

Montaż dodatkowego układu zasilania gazem zmienia dane techniczne pojazdu. Właściciel powinien więc zawiadomić organ rejestrujący i uzyskać odpowiednią adnotację w dokumentach samochodu.

Sprawdź także:  Regeneracja lamp - kiedy światła świecą słabiej

Do zgłoszenia dołącza się przede wszystkim:

  • dowód rejestracyjny,
  • fakturę albo rachunek za montaż,
  • wyciąg ze świadectwa homologacji sposobu montażu albo instalacji R115.

Obowiązek dotyczy dodatkowych układów LPG, CNG i LNG. W przypadku samochodu fabrycznie przystosowanego do gazu informacja o rodzaju paliwa wynika z dokumentacji producenta.

Jak często samochód zasilany gazem przechodzi przegląd?

Pojazd zasilany gazem podlega okresowemu badaniu technicznemu co roku. Zasada ta obejmuje samochody korzystające z LPG, CNG albo LNG i stanowi wyjątek od wydłużonych terminów stosowanych wobec części nowych samochodów osobowych.

Przed rozpoczęciem kontroli diagnosta może zażądać ważnego dokumentu wydanego przez właściwy organ dozoru technicznego. Przepisy pozwalają przeprowadzić badanie samochodu z urządzeniem objętym dozorem dopiero po przedstawieniu dokumentu potwierdzającego jego sprawność.

Coroczny przegląd samochodu nie przedłuża jednak terminu ważności decyzji dotyczącej samego zbiornika. Są to dwie oddzielne procedury, wykonywane przez różne podmioty i w odmiennym zakresie.

Kiedy badanie nie wystarczy i trzeba wymienić zbiornik?

Badanie nie polega na automatycznym przedłużeniu ważności każdego urządzenia. Inspektor może odmówić dopuszczenia, gdy stwierdzi korozję, pęknięcie, trwałe odkształcenie, uszkodzenie osprzętu albo nieprawidłowe mocowanie.

Wymiana może być konieczna także wtedy, gdy nie można potwierdzić pochodzenia zbiornika, brakuje trwałych oznaczeń lub producent określił graniczny okres jego użytkowania. W przypadku CNG szczególne znaczenie mają uszkodzenia warstwy zewnętrznej zbiorników kompozytowych.

Przed podjęciem decyzji warto porównać koszt przygotowania do kontroli z ceną nowego urządzenia i jego montażu. Nowy zbiornik zapewnia pełny okres użytkowania, lecz również musi posiadać właściwą homologację i dokumentację.

Czy można zamontować zbiornik wymontowany z innego samochodu?

Przenoszenie używanego elementu instalacji gazowej z jednego samochodu do drugiego nie stanowi prawidłowego sposobu obniżenia kosztów naprawy. Dokumentacja i decyzje wiążą urządzenie z określonym pojazdem oraz warunkami montażu.

Przepisy zabraniają stosowania w pojeździe elementów układu zasilania gazem, w tym zbiornika LPG, CNG lub LNG, wymontowanych z innego pojazdu. Dotyczy to również urządzenia, które ma jeszcze czytelną tabliczkę i niewykorzystany okres eksploatacji.

Przy wymianie należy zastosować nowy, odpowiednio dobrany zbiornik oraz zlecić montaż uprawnionemu zakładowi. Warsztat powinien zadbać o zgodność pojemności, wymiarów, mocowania i osprzętu z homologowanym sposobem zabudowy.

Co zrobić po zgubieniu dokumentów zbiornika?

Utrata protokołu albo decyzji nie zawsze oznacza konieczność ponownego wykonania całego badania. Właściciel może złożyć do właściwego oddziału terenowego TDT wniosek o wydanie duplikatu dokumentów znajdujących się w ewidencji.

We wniosku trzeba podać dane właściciela, numer VIN oraz informacje identyfikujące urządzenie, takie jak producent, numer fabryczny, rok budowy, pojemność i numer homologacji. Część tych danych można odczytać z tabliczki znamionowej.

Możliwość odtworzenia dokumentacji zależy od tego, czy badanie zostało zarejestrowane przez TDT. W przypadku niektórych zbiorników CNG i LNG urząd wydaje duplikaty jedynie dla kontroli wykonanych wcześniej w upoważnionych zakładach.